Treexpert als expert voor de Greendeal

Negen procent tuinen

De Greendeal moet de biodiversiteit in Vlaamse tuinen verhogen en het draagvlak ervoor versterken. Aandacht voor biodiversiteit levert heel wat voordelen op voor de sector, de tuineigenaar, de natuur en het klimaat.

Een essentieel onderdeel van het Vlaamse landschap bestaat uit tuinen. De twee miljoen tuinen in Vlaanderen beslaan negen procent van de oppervlakte. Ter vergelijking: de natuurgebieden beslaan drie procent en de bossen elf procent van het Vlaamse grondgebied.

Tuinen kunnen dus een belangrijke rol spelen op het vlak van klimaat, waterschaarste, biodiversiteit en welzijn indien ze op een natuurlijke manier ingericht en beheerd worden.

In november 2020 ondertekende Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir de Green Deal Natuurlijke Tuinen. Met deze Green Deal engageert de brede tuinsector zich om de tuinen in Vlaanderen duurzamer te maken. Aangezien tuinen een essentieel onderdeel uitmaken van het Vlaamse landschap, kunnen ze een belangrijke rol spelen op het vlak van klimaat, waterschaarste, biodiversiteit en welzijn.

Engagementen

De deelnemers aan de Green Deal Natuurlijke Tuinen hebben elk bepaald welke acties zij zullen ondernemen om de tuinen van hun klanten natuurlijker te maken. Zo zullen tuinarchitecten en tuinontwerpers planten kiezen in functie van de locatie en meer bomen in hun ontwerpen voorzien om te zorgen voor verkoeling. Tuinaannemers kunnen voor meer waterinfiltratie zorgen door de aanleg van wadi’s of poelen en de verharding te beperken. Via gepast tuinonderhoud zoals het lokaal composteren en een aangepast maaibeheer kunnen hoveniers zorgen voor een gezond en actief bodemleven. Groenvoorzieners engageren zich om streekeigen en natuurlijk gekweekte planten en bloemen te leveren. Lokale overheden en andere besturen dragen bij door het realiseren van voorbeeldtuinen en het informeren van hun inwoners.

Vlaanderen telt twee miljoen privé-tuinen

Met de Green Deal Natuurlijke tuinen onderzoekt de tuinsector hoe investeringen in natuurlijke tuinen op korte en lange termijn goed zijn voor de professional, de tuineigenaar en de omgeving. De Green Deal Natuurlijke tuinen zal vier jaar lopen en tegen 2024 via kennisuitwisseling en via resultaatgerichte acties zorgen voor natuurlijkere, klimaatbestendige en gezondere tuinen in Vlaanderen.

De Green Deal Natuurlijke tuinen komt er op initiatief van Kenniscentrum tuin+ (Erasmushogeschool Brussel), de Belgische Vereniging van Tuin- en Landschapsarchitecten (BVTL), de Belgische Federatie Groenvoorzieners (BFG), Groen Groeien, het Algemeen Verbond van de Belgische Siertelers en Groenvoorzieners (AVBS), het Proefcentrum voor de sierteelt (PCS) en Landelijke Gilden met ondersteuning van het Vlaams Departement Omgeving. Er zijn momenteel 92 deelnemende partners; de lijst vindt u op Green deal.

greendeal

 

Wanneer plant ik het best mijn boom?

Het beste moment om een boom te planten is 10 jaar geleden. Het op één na beste moment is nu.

Confucius

De ideale periode om je boom te planten is in het najaar – van half november tot half april. In het najaar krijgt de boom vóór de winterkou nog de kans om zijn wortelontwikkeling te starten. Het regent dan voldoende voor de boom om goed aan te slaan. De grond in de plantput heeft een hele winter om zich rond en tussen de wortels te verdelen. Dit maakt de boom minder droogtegevoelig tijdens het eerste groeiseizoen. De meeste loofbomen hebben dan geen blad, zodat er weinig verdamping is en dus minder kans op uitdrogen.

Wanneer geen bomen planten?

Globaal gezien is een najaarsaanplant gunstiger voor bomen dan een voorjaarsaanplant, aangezien de boom net na het planten onmiddellijk moet uitlopen en het eerste groeiseizoen moet zien te overleven. Bij te strenge vorst (winter) plant je best niet. De losse grond in de plantput bevriest en de wortels kunnen dan uitdrogen. Als er enkel een lichte nachtvorst is, kan je het best wachten met planten tot het iets opwarmt in de loop van de dag. In te droge periodes (zomer) heeft de boom water nodig om goed te kunnen wortelen en aan te slaan. In te natte periodes (voorjaar) kan een zuurstoftekort ontstaan, waardoor de boom als het ware verdrinkt.

Planttijdstip voor de verschillende types plantgoed

Uitzonderingen

Bomen met een vlezige wortel (zoals Catalpa, Ginkgo, notelaar, amberboom, tulpenboom, magnolia, hemelboom, vleugelnoot) worden het best in het voorjaar geplant. Zo is de periode tussen het planten en de start van de wortelontwikkeling zo kort mogelijk en kan de boom vlugger herstellen van schade aan het tere, vlezige wortelgestel.

De wortelactiviteit bij coniferen en bladhoudende loofbomen gaat ook in de winter door, zij het op een laag pitje. Deze bomen worden het best vroeg in het najaar of laat in het voorjaar geplant. Vroeg in het najaar hebben de bomen nog enkele maanden tijd om te herstellen van wortelschade voor de wortelactiviteit vertraagt. Laat in het voorjaar is de wortelactiviteit alweer op gang gekomen en kan de boom onmiddellijk reageren op de verplanting

Bronnen: Technisch Vademecum Bomen voor een Harmonisch Park- en Groenbeheer, Agentschap Natuur en Bos, http://www.vlaanderen.be/nl/publicaties/detail/technisch-vademecum-bomen-harmonisch-park-en-groenbeheer, p. 160-161 en Stadsbomen Vademecum, deel 2, Groeiplaats en aanplant, IPC groene ruimte (1999), p 397 en 440-441.

Tuinen van de toekomst

Problematische droogte in Vlaanderen

Een regenwaterput voorzien is verplicht bij het zetten van een nieuwbouw voor een particuliere woning. Het is maar één maatregel om regenwater te recupereren. Nieuw aangeplante bomen moet je zeker water geven anders sterven ze wellicht. En dit doe je best zoveel mogelijk met regenwater ipv kraantjeswater.

Wat kan je zelf doen?

Wat kan je zelf doen om je tuin in de toekomst meer bestendig te maken tegen droogte? Kies bij toekomstige aanplantingen resoluut voor boomsoorten die toleranter zijn voor droogte: een ruwe berk, een grove den. Zoals je weet, dragen bomen in belangrijke mate bij aan het voorkomen van langdurige droogteperiodes doordat ze veel water verdampen en op die manier water in de atmosfeer brengen.

Wat zeker niet doen in je tuin bij droogte?

Je gazon sproeien met drinkwater is absoluut uit den boze. Evenals je gazon maaien: het gras groeit bij droogte toch nauwelijks en het iets langer laten, beschermt de grasplantjes en de bodem beter tegen uitdroging. Bomen die al lange tijd gevestigd zijn en geen wortelschade hebben, moeten niet preventief water krijgen.

Tover een deel van je gazon om tot extensief gemaaid hooiland.

Wat zijn ideeën voor de toekomst?

  • Tover een deel van je gazon om tot extensief gemaaid hooiland. Voordelen zijn: minder werk, beter bestand tegen droogte doordat de bodem beter afgedekt blijft, enorme stijging van de biodiversiteit in je tuin.
  • Regenwater opvangen en dit gebruiken voor huishoudelijke toepassingen die geen drinkwaterkwaliteit vereisen (toilet, wasmachine) en om de planten in je tuin water te geven.
  • Mulch je borders om de rechtstreekse verdamping vanop de bodem tegen te gaan waardoor de bodem minder snel uitdroogt. Bodembedekking of mulching wordt meer en meer aangeprezen als hét middel om natuurlijker en beter te tuinieren. Een bedekte grond is bijna altijd beter dan een blote grond.
  • Laat tot slot je boomspiegels niet onbedekt. Mulchen is beter dan blote grond, maar veruit dé beste oplossing is om de vegetatie in de boomspiegel te laten ontwikkelen tot een zoomvegetatie of extensief grasland. Ook het afvallend blad laat je beter liggen onder de bomen zodat dit kan gerecycleerd worden in de nutriëntenkringloop.

 

Tuinen van de toekomst

Inrichting van je tuin

Natuurlijke processen vormen de motor en inspiratiebron voor je tuin.

  • Vervang verhardingen in je tuin zoveel mogelijk door waterdoorlaatbare materialen. Een wandelpad in je tuin kan best een stukje gemaaid gras zijn of een laag hakselhout.
  • Breng structuur in je tuin door verschillende vegetatietypes te laten groeien: van grote bomen, tot kleinere bomen en struiken, van ruigtekruiden tot grasland.
  • Creëer nestplaatsen voor dieren: takkenwallen en houtwallen zijn gemakkelijk te maken en je tuin zal tot leven komen
  • Water in je tuin zorgt voor leven: in grote tuinen kunnen dit vijvers of wadi’s zijn, in kleinere tuinen kan een poeltje of een kuip al wonderen doen.
  • Zet je tuin niet af met draadafsluitingen maar zorg dat egels, reeën, e.a. van de ene tuin naar de andere kunnen gaan.

Beheer van je tuin

Beheer je tuin zoveel mogelijk extensief, dat wil zeggen, minder onderhoud en minder kosten.

Wees lekker lui in je tuin.

  • Laat het afgevallen blad en dood hout zoveel mogelijk liggen. Afgevallen bladeren en dood hout zijn geen afval maar voedsel voor je bomen of planten en bovendien ook schuilplaatsen voor egels enzo.
  • Bestrijdingsmiddelen zijn uit den boze. Als het groen in je tuin in evenwicht is, zul je merken dat bestrijdingsmiddelen helemaal niet nodig zijn.
  • Laat je gazon of een deel ervan uitgroeien tot een grasland en maai deze slechts tweemaal per jaar (mei en oktober). Beperk je gazonzone tot een kleinere ruimte rond de woning en maai enkel je wandelpaden in je grasland regelmatig. Na een tijd zullen er vanzelf ook bloemen in je grasland verschijnen. Grasland is niet alleen veel aantrekkelijker qua zicht, maar verhoogt ook nog eens de biodiversiteit in je tuin.
  • Laat je bomen zoveel mogelijk vrij uitgroeien; blijkt het toch nodig om te snoeien, schakel dan een gecertificeerde boomverzorger in. Bomen snoeien is vakmanschap en vereist de nodige kennis en expertise om je boom gezond te houden en om toekomstige problemen met je boom te vermijden. Foutief snoeien kan leiden tot het creëren van gevaarlijke bomen, bomen die duur zijn in onderhoud  of zelfs bomen die afsterven.

Wil je meer weten? Treexpert is het studie-en adviesbureau voor jouw tuin. Wil je een ecologische inrichting met meer biodiversiteit binnen je groene zone (tuin, bedrijfsterrein, projectontwikkeling, …)? Dan maakt Treexpert een groenbeheerplan op waarbij wij al je groen inventariseren en een beheer met opvolging opmaken.

 

stormschade

Hoe je bomen voorbereiden op storm?

Storm en bomen

Via pers en media wordt een storm aangekondigd. Het eerste waar veel eigenaren van bomen aan denken zijn de bomen. Stel je voor dat takken afbreken en op je huis vallen. Of op de buren hun huis, een auto, een persoon.

Storm, zware regen, bliksem, harde windstoten of een combinatie van al deze extreme weersomstandigheden betekenen een gevaar voor je bomen. Van bij de wortels tot helemaal in het topje van de kruin en de blaadjes. Regelmatig onderhoud van je bomen kan de schade voorkomen of beperken en zo je eigen veiligheid maximaliseren.

Gezonde, veilige en onderhouden bomen weerstaan een storm beter dan ongezonde bomen.

Dun een dichte kruin uit

Dode takken breken makkelijk af en berokkenen sneller schade aan de omgeving.  Tijdens een onderhoudssnoei worden ze verwijderd. Sterke takken zullen een sterke rukwind uiteraard veel beter weerstaan.  De dikte van de tak, de totale lengte en de aanhechting aan de stam bepalen uiteindelijk de sterkte van de tak. Soms zorgt verankering voor een betere beveiliging.

Een regelmatige onderhoudssnoei verbetert dus de weerstand van je bomen tijdens een storm. Preventief snoeien door bv de kruin uit te dunnen zal de weerstand ten opzichte van de wind sterk verminderen. De krachten van de wind op je bomen zullen afnemen.

Laat je takken nakijken na elke bliksem. Bliksem kan nl op alles inslaan dat een goede geleider vormt. Ook je bomen.

stormschade

Kijk uit voor holten in je boom

Een gat of holte in de stam van een boom kan een structurele of mechanische verzwakking van de boom betekenen. Een gezonde boom met intact en sterk hout zal een storm of sterke rukwinden veel makkelijker doorstaan dan een boom met verzwakte delen.

Behoud een grote wortelzone

Geen huis zonder fundering. Geen stevige bomen zonder gezonde wortels. De wortelzone is de grond die toegankelijk is voor lucht en water. Het krioelt er van het bodemleven met nuttige schimmels, bacteriën en insecten. De wortelzone is minstens 2 meter groter dan de kruin. Probeer de wortelzone zoveel mogelijk te beschermen. Parkeer niet onder de kruin want dan geraken lucht en water onvoldoende tot bij de wortels. Het bodemleven sterft af, ziekten, agressieve zwammen en insecten vallen de boom verder aan.

Kring rond boom?

Ontdek je gescheurde grond in de vorm van een cirkel of een deel van een cirkel rond een boom? Mogelijks is de wortelkluit gelift door de storm. De grip van de wortels in de bodem is verminderd en zijn mogelijks onstabiel geworden.

Wil je jouw bomen laten checken of hun weerstand, hun gezondheid en zo stormen beter doorstaan? Neem contact op het de gecertifieerde boomexperts en boomtechniekers.

Waarom een gecertifieerde boomverzorger?

stormschad

bedrijventerrein

Verhoog de biodiversiteit in uw tuin en op uw bedrijfsterrein

Greendeal verhoogt biodiversiteit op bedrijventerreinen

De initiatiefnemers van de green deal Bedrijven en Biodiversiteit organiseerden samen met VMx het 4de Lerend Netwerk met praktische tips en praktijkvoorbeelden om biodiversiteit in te voeren in uw bedrijf. POM Oost-Vlaanderen schreef mee aan de deal zoals we die nu kennen en motiveert Oost-Vlaamse bedrijventerreinen om een gezamenlijk beheerplan op te laten maken. VITO en Aquafin zetten de toon om honderden hectare industriegrond biodivers in te richten en Colruyt Group zet biodiversiteitswinst om in cijfers dankzij een zelf ontworpen tool. Een voor een leerrijke voorbeelden en getuigenissen die het sneeuwbaleffect onomkeerbaar inzetten. De award biodivers bedrijventerrein 2019 ging verdiend naar VITO, en ook Intercommunale Leiedal en wijzelf kregen een eervolle vermelding.

 

Deze Green Deal moet de biodiversiteit op bedrijventerreinen verhogen en het draagvlak ervoor versterken. Aandacht voor biodiversiteit kan namelijk heel wat voordelen opleveren voor het bedrijf, de werknemers, de klanten.

 

 

Het biodivers bedrijventerrein van Treexpert

Het bedrijfsterrein van Treexpert en Bergenboomverzorging is 1 hectare groot, waarvan ½ uit weide, 3000m² uit gazon en haag en 2000m² uit dood sparrenbos bestond.

bijenkast

Vier jaar gelden zijn we gestopt met het bemesten van de weide en zijn we met grasland beheer gestart.  Aan de randen is er een natuurlijke zoom van Elzen en spontane natuurlijke verjonging.  Doorheen de weide en het aangrenzend bos is een wandelpad voor werknemers.  Tegen de bosrand werden bijenkasten geplaatst door een plaatselijke imker.  De aanzet voor een takkenhoutwal is gegeven en zal nog verder uitgebreid worden.  Onder de eiken in de dreef laten we een spontane bosrand ontstaan.  Hier en daar merken we vraatschade door reeën die duidelijk hun weg naar ons terrein gevonden hebben.

Het intensieve gedeelte van 3000m² hebben we herleid naar 100m² gazon, de rest is grasland.  Alle grasland wordt gefaseerd gemaaid om de fauna te beschermen.

We streven ernaar om 4 vegetatietypes te creëren: grasland, zoom, mantel, bomen.  Op een plekje van 25m² is er spontaan heide gegroeid en kunnen we ook de andere vegetatietypes terugvinden.

De bomen in het Sparrenbos die aangetast waren door de letterzetter hebben we met een kraan weggeplukt om de bosbodem niet te beschadigen.  Alle stronken lieten we zitten als groeibasis voor nieuwe begroeiing.  Spontane bebossing krijgt hier alle kansen wat ook de fauna niet ontgaat.  Zo hebben eenden hier al verschillende jaren een broedplaats.  Sommige dode stammen lieten we staan als nestgelegenheid voor solitaire bijen en de specht en als landingsplaats voor roofvogels.  De met klimop begroeide verticale stammen zijn een laatste nectarbron op het einde van het seizoen voor bijen.  Liggend dood hout is dan weer perfect voor padden en kikkers en dat vindt oa. de reiger interessant.

Advies nodig om jouw tuin of bedrijventerrein meer biodivers te maken? Contacteer de experten van Treexpert.

vegetatietypes

Vier vegetatietypes

wandelpad

Wandelpad voor medewerkers

bebossing

Spontane bebossing grijpt hier alle kansen.

bosrand

Spontane bosrand ontstaat.

Vermijd wortelschade door tuinwerken

Berscherm je bomen tijdens verbouwingen

Redenering: Als bomen behouden blijven in een project kan het bosmodel behouden blijven of kunstmatig creëren.

Kenmerken van het bosmodel

Organisch materiaal als toplaag

  • Is bescherming tegen verdichting door regen en sporadische betreding
  • Is vochtregulator
  • In deze humuslaag zit het grootste deel van de haarwortels die de boom voeden.
  • Op natuurlijke wijze aangevuld wordt door vallend blad, takken en bomen
  • Kunstmatig door houtsnippers

Veel bodemleven zorgt voor een losse zuurstofrijke bodem en zet grof organisch materiaal (blad, takken, hout) om in een ideaal substraat voor de haarwortels.

Wat de boom onder de grond kan waarmaken zie je boven de grond

  • Bomen wortelen tot waar er zuurstof in de bodem zit, ongeveer 100 cm diep of tot aan het grondwater. 
  • Wortels groeien zo ver als de boom hoog is
  • Als een wortel dikker wordt duwt hij alles opzij
  • Een haarwortel heeft losse grond nodig om te kunnen wortelen
  • De meeste voedingswortels zitten in humusrijke toplaag
  • Verdichte grond is dodelijk voor een boom
  • Als je grond 1 m zou ophogen dan gaan alle wortels dood wegens geen zuurstof

Vermijd wortelschade: een slecht voorbeeld

Op deze foto is de groeiplaats van de boom voor 100% beschadigd. De humuslaag is weg en de bovenste 20 cm is losgemaakt om te kunnen planten en zaaien.

Verstoor zo weinig mogelijk in de kroonprojectie. Overleg altijd met een boomexpert (gecertificeerd European Tree Technician).

Bij gezonde boom
20% kroonprojectie verstoren

40% kroonprojectie verstoren in combinatie met snoei

40% kroonprojectie verstoren is een plan op maat.

Hoe bescherm je bomen op bouwwerven of bij uw tuinheraanleg?

Plaats een vast hekwerk of afpaling rond de boom zodat er niet onder of tegen kan worden gereden. Stockeer geen bouwmaterialen onder de boom. Leg geen werfwegen aan onder bomen. Als je de ruimte onder de boom toch moet gebruiken, leg dan rijplaten om beschadiging te voorkomen.

Een boom met oppervlakkige wortels, is snel beschadigd bij het spitten in de wortelzone, bijvoorbeeld, bij de aanleg van een gazon. Vermijd schade door in de wortelzone niet diep te spitten en de bodem enkel voorzichtig los te harken of in aangepaste beplanting te voorzien: bijvoorbeeld kleine plantjes in kleine plantputjes.

Met een Boombeschermingsplan kiest Treexpert  voor het behoud van groen tijdens én na de werken.

Het uitgangspunt van Treexpert is uiteraard het behoud van zoveel mogelijk waardevolle bomen, maar bespreekt ook de realistische mogelijkheden met de werfleiders, grondwerkers, aannemers en projectbeheerders. Treexpert gaat steeds voor een win-winsituatie.

De ETW-gecertificeerde boomverzorgers van Bergenboomverzorging plaatsen boombescherming.

Waarom een gecertifieerde boomverzorger?

Snoeien, vellen, planten, verzorgen en beschermen van bomen? Onze gecertificeerde boomverzorgers werken vanuit Antwerpen en Leuven in heel België en kennen werkelijk alles van bomen. Waarom is die erkenning zo belangrijk voor onze klanten? Er zijn twee verschillende certificaten.

European Tree Workers (ETW)

ETW is het certificaat voor de uitvoerende boomverzorger. Om het certificaat te behalen, moet de kandidaat zijn vakbekwaamheid aantonen in een examen dat  onder de supervisie van de European Arboricultural Council (EAC) staat. ETW is in de meeste Europese landen dan ook de standaard. 

Om het ETW certificaat te behalen moet de kandidaat slagen in drie theoretische en drie praktische examenonderdelen: een mondeling en een schriftelijk examen, een examen soortenkennis, twee praktijksimulaties en een praktische test waarbij boven in de kruin moet gesnoeid worden.

Steeds meer overheidsdiensten stellen ETW als vereiste bij werken aan en rond bomen, niet alleen voor snoeiwerken, maar ook voor boomveiligheidscontroles en de bescherming van bomen tijdens werken.

European Tree Technicians (ETT)

Het ETT certificaat is het certificaat voor de boomtechnisch raadgever. Net zoals bij  het ETW certificaat staat het ETT examen onder toezicht van de European Arboricultural Council die een supervisor afvaardigt voor het examen. ETT’ers werken als middenkader, hebben een leidinggevende functie zowel in de privé als de de openbare sector. 

Het ETT examen bestaat uit drie onderdelen: een schriftelijk examen en twee simulaties. De eerste behandelt financiën, wetgeving en sociale recht. De tweede omhelst een boominspectie en -advies.

De boomtechnisch raadgever (ETT) kan zowel een team boomverzorgers (ETW) aansturen als civieltechnische ondersteuning geven voor boomgerelateerde problemen.

De taken die een European Tree Technician daarij op zich kan nemen zijn:

  • ontwerp en aanleg
  • standplaatsverbetering
  • boomveiligheidscontrole
  • boomsoortkeuze
  • planmatig bomenbeheer
  • inventarisatie, …
  • praktische organisatie van werkzaamheden aan bomen
  • risicobeoordeling en werkbeschrijving
  • prijsberekening en opmaken van contracten, wetgeving, …

Expertise versus verzorging

Treexpert en Bergenboomverzorging delen eenzelfde visie namelijk 200% inzetten op een ecologisch verantwoord bomenbeleid. Zo kunnen we voluit genieten van onze groenzones. TreeXpert analyseert, adviseert, inspecteert en inventariseert en Bergenboomverzorging snoeit, verbetert, herstelt, plant en verplant alle soorten bomen. Daarbij werken ze beiden volgens de Europese richtlijnen met het certificaat van European Tree Workers (ETW) en European Tree Technicians.

Hoe kan jouw tuin helpen?

Een tuin is een plek waar we ons graag verschuilen achter hagen en houten schuttingen: een stukje paradijs, helemaal voor onszelf. En Toch:

De optelsom van al onze tuinen kunnen het verschil maken voor de natuur

Bijen op geraniums. Spinnen en kevers door de wilde wingerd, padden die door de openingen in de afsluiting glippen. Mensen hebben eigendommen en daar trekken dieren zich niks van aan. Vanuit het perspectief van pakweg de vlinder is Vlaanderen eigenlijk één grote tuin, waartussen zich toevallig straten, tuinhuizen en trampolines bevinden.

Dat is de idee achter het tuinencomplex, een begrip dat bio-ingenieur en tuin- en landschapsarchitecte Valerie Dewaelheyns lanceerde in haar doctoraat over de strategische waarde van privé-tuinen. Bij de start van haar onderzoek, in 2007, bestond 8 procent van de ruimte in Vlaanderen uit tuinen, intussen is dat 9 procent geworden. Werden daar nog niet bij gerekend: de open zones bij bedrijven en woonzorgcentra, golfterreinen, militaire domeinen, wegbermen, volkstuinen … Dan kom je naar schatting uit op 20 procent.

Wat is een tuinencomplex?

Met het woord ‘tuinencomplex’ wil ze aantonen dat we de tuinen in Vlaanderen kunnen bekijken als een geheel. ’Tuinencomplex’ slaat op het geheel van individuele tuinen en de samenhang daarbinnen, maar ook op het geheel aan tuiniers. Het is iets fysiek en tastbaar, maar tegelijkertijd ook een concept waarover je abstracter kan nadenken. Als je op landschapsschaal naar tuinen begint te kijken, kan je ook beter nadenken over de ecosysteemdiensten die tuinen kunnen leveren.

11% bos en 9% tuinen

Als je dat vergelijkt met wat ons in Vlaanderen rest aan bos (11 procent) en natuurreservaten (3 procent) wordt al snel duidelijk hoe belangrijk tuinen kunnen zijn. ‘Slapend potentieel’, noemt Dewaelheyns ze:

‘We zijn geneigd een tuin te zien als een individueel perceel, waarmee je niet zo heel veel kunt betekenen voor de natuur en het klimaat. Maar als je uitzoomt, dan zie je hoe groot de totale impact van kleine veranderingen in elke individuele tuin zou kunnen zijn. Je hoeft je tuin niet per se met anderen te delen om mee te werken aan een collectief verhaal.’

Machteloosheid tov klimaat

Mensen voelen zich vaak machteloos als het gaat over klimaatverandering en biodiversitei. Maar als je een tuin hebt, kun je altijd het verschil maken. Je kunt een stuk van je terras opbreken om het water beter te laten infiltreren in de bodem, een stuk gazon laten verwilderen, grasmaaisel af en toe laten liggen om zo koolstof in de bodem op te slaan.

Hoe vertellen we dit collectief aan de tuinier?

Willen we mensen informeren over het potentieel van hun tuin, moeten we eerst achterhalen wat er op dit moment al gebeurt in de tuinen. Dat blijft tot nu toe immers een blinde vlek in het onderzoek naar tuinen: welke planten heeft hij, welke producten gebruikt hij, en waarom?

Weldra start het project Mijn Tuinlab op zoek naar antwoorden, via een platform waarop tuiniers zich kunnen registreren en informatie kunnen doorgeven over hun tuin, de samenstelling, en de dieren die er neerstrijken. Een vorm van burgerwetenschap dus, opgezet door tuin+ samen met Natuurpunt en de KU Leuven. Er zijn verschillende types tuiniers en om die allemaal mee te krijgen in dit verhaal moeten we eerst weten hoe die tuinen er nu uitzien en hoe ze onderhouden worden.

Van een strak gazon naar een airco in de tuin

Omdat veel tuinen nog altijd bestaan uit een strak gazon met een kort geschoren haag, is bijna elke ingreep een verbetering, op vele niveaus. Je kunt een boom planten in plaats van airco te voorzien (klimaat), pesticiden vermijden en minder bemesten (ecologie) of het gazon minder maaien (meer biodiversiteit en meer koolstofopslag). Ook hier is nood aan een mentaliteitswijziging. We doen veel uit gewoonte. We komen uit een cultuur van tuinbouwers, we denken dat we moeten bemesten, bekalken, grasmaaien, en het liefst ook alles in nette rijen planten.

Eigenlijk moeten we daar ook een shift maken, en vooral minder doen. Tegelijk moeten we af van de idee dat je alleen met een rommelige tuin de natuur een dienst kunt bewijzen. Je kunt een strakke takkenril voorzien, of je kunt de rand van een bloemenweide toch nog kort maaien. Of je kunt een tuin die aansluit op natuurgebied alleen naar achteren toe wat wilder laten.’

Je tuin: 3 vragen en 7 tips

Drie vragen over je tuin

  1. Zijn alle elementen om van je tuin een leefgebied voor een bepaalde soort/groep te maken aanwezig?
    Bv. niet enkel nestkastjes ophangen maar ook struiken en bomen waarin ze voedsel kunnen vinden.
    Niet enkel een bijenhotel maar ook nectarplanten.
    Niet enkel een vlinderstruik maar ook brandnetels en lang gras waarop de rupsen kunnen leven.
  2. Als een beplanting niet groeit verder kijken dan ziekten en plagen maar bekijken wat de echte oorzaak is. Te droog? Te nat? Te veel schaduw? Slechte bodem? Geen mulchlaag?
    Als een beplanting ergens niet haalbaar is (bv gazon onder bomen) omvormen tot een passende  beplanting eerder dan ieder jaar te verticuteren, mesten en sproeien.
  3. Een actuele vraag is iets met water. Hoe vaak besproei je de planten in je tuin en is dat nodig? Indien ja dan is er iets mis met de plantenkeuze of groeiomstandigheden. Wat gebeurt er met al het water dat in mijn tuin en op mijn daken valt? Wordt alles zo snel mogelijk afgevoerd of kan het infiltreren of wordt het hergebruikt? Misschien zijn er wel mogelijkheden om overbodige verharding te verwijderen?

Zeven tips voor je tuin

  1. Accepteer veranderingen en laat je tuin evolueren
    Wanneer bomen en struiken volwassen worden en beplantingen dichter worden, neemt de beschaduwde oppervlakte toe en verandert het microklimaat. Hierbij horen vaak andere planten dan de originele pioniersvegetatie.
  2. Zie opportuniteiten: een molshoop is een kiembed voor éénjarigen. Een dode boom of struik kan evolueren tot een insectenhotel of een nestpaal voor spechten.
  3. De natuur is altijd ‘op beeld’. In het bos is het gras nooit ‘te lang’ of de haag ‘niet geschoren’. Een plant die natuurlijk kan uitgroeien ziet er nooit onderhouden uit.
  4. Zorg dat bladeren onder bomen en struiken kunnen blijven liggen. Dit is niet alleen beter voor de gezondheid van de plant, maar spaart je ook hele hoop werk en irritatie door bladblazers die de weekendrust verstoren.
  5. Gebruik planten die passen in bij de plaatselijke omstandigheden (bodem, vocht en licht).
  6. Onkruid bestaat niet. Alle planten hebben een functie in het ecologische web. Een gazon met madeliefjes en paardenbloemen is veel mooier en ecologisch waardevoller dan een groen biljartlaken.
  7. Kijk verder dan je eigen tuin(hek). Schuttingen en draadafsluitingen vormen niet alleen een barrière voor dieren, maar ook voor mensen. Tuinen die melt elkaar verbonden zijn wakkeren niet alleen verplaatsingen van dieren maar ook sociale contacten tussen mensen aan.

Zonder bomen, geen toekomst

Zonder bomen, geen toekomst

De laatste maanden stellen we ons meer dan ooit vragen over ons klimaat. De jeugd voelt dat er iets moet veranderen en komt op straat. De wil om onze levensstijl te veranderen ten voordele van onze planeet is er. Enkel met de juiste info kunnen we ons met z’n allen samen beter inzetten.

Lezing 3 mei 2019

Op vrijdag 3 mei organiseert Greenplease, in samenwerking met GROS (raad voor ontwikkelingssamenwerking) een avond rond het klimaat. Gratis inkom.

Locatie : Werf 44 – Grote zaal – Deuren open vanaf 19u. Van 22u tot 24u gezellig napraten in en rond de werf en pop-up concert

Werner Sels van Ondernemers zonder grenzen( OZG) komt spreken over de herbebossingsprojecten in Burkina Faso. Het project staat voor de realisatie van de “grote groene muur” in de Sahel regio . Het is enorm waardevol op economisch en sociaal vlak voor de plaatselijke bewoners en uiteindelijk ook voor onze planeet.

Greenplease

Greenplease vzw wenst een lokale denk- en drukkingsgroep te zijn, bestaande uit bezorgde burgers, die op onafhankelijke wijze wil meedenken en -wegen op de overheid inzake het leefmilieu in de Antwerse Voorkempen, en meer bepaald mbt het groen- en boom/bosbehoud in de regio Schilde – ‘s Gravenwezel.

Greenplease wenst een richtinggevende en coördinerende rol te spelen in het behoud en de uitbreiding van ‘het groen’ in onze regio om aldus de kwaliteit van het plaatselijke leefmilieu te vrijwaren en te verbeteren.

Het proces van ontbossing en verdere betonnering van open ruimte gaat gestaag voort, ondanks de inspanningen van vele spelers in het veld die zich met de problematiek ‘bezighouden’. Omdat het behoud van ons leefmilieu elke burger aangaat, mede in het belang van de komende generaties en ongeacht politieke mening sociale stand of religie, is het dus belangrijk dat alle inspanningen terzake worden geïntensifieerd en zoveel mogelijk gebundeld om uiteindelijk nog efficiënter te kunnen zijn.

David Bergen over ‘een ander beheer van groen’

Als zaakvoerder van Treexpert en Bergenboomverzorging benadert David zoveel mogelijk het natuurlijk ecosysteem en de natuurlijke belevingswaarde van de tuin, steeds in evenwicht gebracht met de noden van de mens. Deze noden zoals woning, opritten, terrassen, zwembad, gazon, hagen en gecultiveerde elementen behoren tot het intensieve tuingedeelte. In het extensieve tuingedeelte zorgen grasland, kruiden, struiken, bomen en daarbij horende vegetaties voor biodiversiteit. De contrasten tussen intensieve en extensieve zone werken versterkend en verhogen de belevingsintensiteit.

David is gepassioneerd door bomen en groen. Vanuit de hoge boomtoppen observeert hij, hoe de mens de groene ruimte rondom zich organiseert zonder respect voor het eco-systeem, uit onwetendheid of gemakzucht.  David weet dat het anders kan en zal ons aan de hand van foto’s en praktijkvoorbeelden positief inspireren via concrete tips.

3 mei 2019